Hoe maak je een perfecte seizoensfinale?

Michael Z. Newman schrijft in The Velvet Trap dat er drie niveau’s van televisie narratief zijn. Beats, afleveringen en arcs. Nu zijn de eerste twee redelijk duidelijk maar ik heb nooit begrepen wat ik nu zo kwalitatief vond aan de seizoen vijf finale van Gilmore Girls, terwijl het in de publieke opinie niets bijzonders is. Tijd om te onderzoeken!

Mijn grootste wroeging als kijker en later recensent is namelijk de seizoensfinale. Voor mij heeft de seizoensfinale van welke serie of welk seizoen dan ook als enige doel: afbetaling. Zoals Kevin Williamson (Scream, The Following) ooit in Entertainment Weekly zei: “niemand kijkt een seizoensfinale behalve je fans”. Je beloont de kijkers die alle afleveringen hebben gezien, zelfs die verschrikkelijke waar niemand trots op is. Dat moet uitbetaalt worden. Niet alleen in emotionele afwikkeling voor de personages maar ook in details, kleine verwijzingen, en consequenties dankzij vooropgezette twists. En dat doet. bijna. niemand. Je kan de première en de finale kijken van 99% van de series en dan nog het hele verhaal er tussen in begrijpen. In mijn nederige opinie moet in een perfecte serie de “wat vooraf ging”-clip van een seizoensfinale overbodig zijn omdat elke scène in de hele serie cruciaal was voor de finale. Dus tracht ik hier de opbouw naar een goede finale uiteen te zetten.

Script consultant en schrijver van 20th Century Fox, Daniel P. Calvisi, schrijft op ScriptMag “Er zijn ongeveer negen miljoen boeken over het schrijven van een filmscript, maar, serieus, waarom kan ik geen TV beat sheet vinden van Game of Thrones?” Nu was dit in 2013 en zijn er inmiddels best veel analysis van wat een goede (pilot) aflevering maakt, maar stof die uitlegt waarom een geheel seizoen goed werkt, is gering. De psychologie die in ‘Creating the Next True Detective’ van John Truby behandeld wordt over de seizoensfinale gaat ver boven mijn hoofd, maar er zijn twee redenen waarom furieus typend internet viel over precies die seizoensfinale: vorm & structuur.

De Seizoenactes

Ooit was het 22-afleveringen tellende TV seizoen heilig in de V.S., maar nu stappen zenders massaal over naar het hier conventionele kortere seizoen. Dit kan dertien, twaalf, tien, acht of zelfs zes zijn, maakt niet uit; elk willekeurig kort seizoen voldoet aan de heilige drie-act-structuur. Recensent van het nu helaas gestopte Television Without Pity, Jacob Clifton, ontleedt de 12-afleveringen structuur. Aflevering 1-4, 5-8, 9-12. (Aan de hand van Game of Thrones en Unreal kan ik stellen dat het voor de 10-delige series 1-3, 4-7 en 8-10 is.) Hierin krijg je meerdere cliffhangers, “fun plot” en emotionele confrontaties rondom deze punten. Er is meestal ook een enorm mid-way point waar de gehele arc van het seizoen omschakelt.

Screenshot 2018-11-09 at 14.30.07

Er is meestal een cliffhanger in de aflevering vóór het einde van de act, zie Game of Thrones (S01E09, S03E09), Homeland (S04E06) en UnReal (S01E06).

Hier ga ik even dieper in op UnReal omdat het een van de weinige series is die net als mijn eigen De Slet van 6VWO tien afleveringen telt. UnReal heeft héél veel personages met individuele wensen en plots.

ACT I is de confrontatie met Rachel’s morele dilemma namelijk: gaat ze met haar vrouwenstudies diploma de vrouwonvriendelijke datingshow Everlasting produceren? In E01 is opgezet dat ze een break-down heeft gehad hiervoor en ze worstelt met het doen waar ze duidelijk goed in is. In E02 vervalt ze in oude patronen en manipuleert ze tegen haar morele kompas in. In E03 confronteert ze haar core-wound: haar moeder die zegt dat ze niet goed genoeg is, ze keert terug en ziet dat de show een zooi is zonder haar dus besluit ze te doen waar ze goed in is ondanks dat ze er moreel tegen is: produceren. (Dit is grofweg de opzet van heel Breaking Bad S1).

ACT 2 werkt als tussenmoot. We gaan meer in op bijpersonages (Faith, Mary) die Rachel’s morele dilemma toetsen. Het midway point is duidelijk in E05 als Rachel besluit het juiste te doen moreel gezien (Faith in de kast te laten) en hiervoor gestraft wordt door de mannelijke hoofdproducent. Ondanks dat Rachel nu moreel handelt, kan ze niet voorkomen dat in de cliffhanger van E06 iemand zelfmoord pleegt. In E07, de laatste aflevering van de act, werken Quinn en Rachel samen.

ACT 3 is de verlossing. Rachel wordt geconfronteerd door haar eigen romantische idealen. 

De Personage Arcs

Dit brengt ons naar Newmans arcs, of personage arcs. “Arc is voor een personage wat plot is voor het verhaal. […] Personage arcs kunnen vele afleveringen beslaan of het geheel van een serie. De belangrijkste hiervan is de levensspanne ofwel de progressie tussen onschuld en ervaring, die opereert over de gehele serie.” Een goed voorbeeld hiervan is Arya in Game of Thrones (hoewel het niet gelimiteerd is tot kinderen). Er is wel een andere limitatie; de vraag die week na week gesteld wordt. Zal Arya wraak nemen op haar familie? Zal ze ooit herenigd worden met hen? Dit is een limitatie in de zin dat deze vragen ten minste geteased moeten worden elke week, en Arya’s avonturen in dienst staan van haar overkoepelende arc.

Acts + Arcs = Magie

Hoe combineer je nou de seizoensacts met de personage arcs? Elke gevatte kijker kan zien wanneer dit slaagt en wanneer niet. Maar ikzelf kon niet precies bevatten waarom iets slaagt. Newman legt het uit aan de hand van een persoonlijke favoriet: de Gilmore Girls act aan het einde van seizoen vijf. (De serie gaat over moeder Lorelai en dochter Rory en hanteert een redelijk episodische formule behalve in de laatste act. Tussen haakjes staan mijn toevoegingen).

“De laatste act van het seizoen is gedefineerd door Rory’s ontmoetingen met de Huntzbergers [haar schoonfamilie]. Net als individuele afleveringen problemen en oplossingen aanbieden, doen seizoensacts dit ook. Wat gebeurt er met Rory en haar vriendje Logan? Hoe zullen de Huntzbergers en Rory’s eigen familie reageren? Welke implicaties hebben deze gebeurtenissen op Rory’s toekomst. Deze vragen spannen de laatste afleveringen voor de seizoensfinale, als Rory besluit om te stoppen met Yale en bij haar grootouders gaat wonen.

Arcs delen ook hun vorm met seizoensacts omdat de levens van personages verbonden zijn met elkaar.  Ieder personage’s doelen worden gevormd door de doelen van een ander. Lorelai Gilmore’s arc in de laatste act kan onafhankelijk zijn van Rory’s en lijkt vaak ook zo. Lorelai heeft een cluster aan gerelateerde vragen die soms te maken hebben met haar dochter. Wat voor een relatie kan ze hebben met haar bemoeierige, elite ouders? Zal ze haar hostel verkopen en een nieuwe baan nemen die haar uit het dorp haalt? Wat gebeurt er met haar relatie met Luke? Zonder het te weten planned Luke al deze gehele tijd om haar ten huwelijk te vragen, overweegt een huis te kopen en wil kinderen met haar. Dus Rory’s arc met Logan en haar stage en Lorelai’s arc met haar ouders, het hostel en Luke staan los van elkaar.

In de seizoensfinales ‘A House Is Not a Home’ komen de twee lijnen samen als Lorelai reageert op Rory’s beslissing om te stoppen met school. Met tegenzin gaat Lorelai naar haar ouders om te helpen met Rory over halen om terug te gaan naar school [gemotiveerd door haar personage’s eigen verleden toen ze moest stoppen met school omdat ze Rory kreeg]. Haar ouders stemmen in alleen verraden haar en staan toe dat Rory stopt en bij hen komt wonen. [Daarmee vervullen ze hun eigen fantasie van een dochter die thuis blijft wonen.] Dit beantwoordt vraag 1: Lorelai is weer ijskoud tegen haar ouders [zoals in het begin van de serie]. Als ze Luke hierover vertelt, wordt deze hyperbolisch boos en eist dat ze Rory ontvoeren en haar terug in school stoppen. In dit moment wordt Lorelai zo geraakt door Luke’s bezorgdheid om haar dochter dat ze hem spontaan vraagt met hem te trouwen, wat het cliffhanger einde is van het seizoen. Het suggereert antwoorden op vragen 2 en 3. Lorelai zal haar hostel waarschijnlijk verkopen en haar relatie met Luke zal voorstromen in een huwelijk.

Wat het belangrijkste is aan deze discussie, echter, is de manier waarop de verschillende personages’ arcs uitkomen in één. Rory’s beslissing om te stoppen met school en bij haar grootouders te wonen en Lorelai’s huwelijksaanzoek aan Luke zijn onderdeel van dezelfde dramatische progressie. Rory’s acties hebben invloed op die van Lorelai, die weer invloed hebben op Luke, die invloed hebben op Lorelai. De arcs komen samen en maken de laatste act één coherente unie van narratief. Dit patroon van samensmeltende arcs betekent dat in elk willekeurige aflevering de verschillende plots geen invloed op elkaar lijken te hebben. Uiteindelijk kunnen ze echter samengebracht worden als onderdeel van een enkel patroon van dramatische aflossing. Oftewel: een geslaagde seizoensfinale.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s