Beste Bas, laten we engageren.

Beste Bas,

De lucht is grauw buiten mijn bescheiden kamer in Osdorp (bed, bureau, koelkast en dressoir, meer niet). Ik moet bekennen dat ik tot deze week nog nooit van je gehoord had, maar misschien bereikt dit je niet en zal dat niets uitmaken. Ik schrijf deze brief aangezien je een prestigieuze prijs hebt gewonnen (waar ik tot mijn schaamte ook nog nooit van gehoord had) en omdat je in mijn Twitter feed verscheen met de quote:

‘We moeten ons engageren met mensen wie we het níet eens zijn’.

Ik pretendeer niet dat ik dezelfde kwaliteiten of prestaties heb als jij maar ik las het gehele interview en ben het grotendeels oneens met je. Dus ik ga in op je voorstel: laten we engageren.

Je boodschap baart me zorgen. Ik heb zoiets al eerder gehoord deze maand. Shula Rijxman van de NPO wilde het “geluid van alle Nederlanders voldoende laten horen“. Rob Wijnberg van De Correspondent benadrukte overeenkomsten tussen hem en de PVV-stemmer. Na de overwinning van Trump willen Nederlandse opiniemakers hun “elite” status doorbreken en toenadering zoeken naar die vermeende boze burger. Logisch: het is een grote groep. Dus deze brief is niet zo zeer aan jou als individu, maar meer het gedachtegoed dat je uitdraagt, en dat wordt gedeeld door andere prominenten in het publieke debat. Het gedachtegoed van een “andere” groep dus.

De kritiek op wat je het ‘naoorlogse humanistische idee’ noemt deel ik. Empathie overwint niet. Individualisme is (deels) doorgeschoten en dat leidt inderdaad tot het gefrustreerde gemeenschapsdenken (oftewel: ongefilterd racisme) waar je over spreekt.

gemeenschaps

Waar ik het zó mee eens ben is dat we dit gemeenschapsdenken racisme niet kunnen weerleggen met méér individualisme. Maar daarna volg ik je redenatie niet meer. “Anders overwint wat ik de Contraverlichting noem, die nadruk legt op ongelijkheid, op afkomst, op de eigengroep, de natiestaat”. Als je het met me eens bent dat we geen individuen zijn, maar onderdeel van groepen (familie, gender, ras, seksualiteit, nationaliteit) dan moet toch júist nadruk liggen op ongelijkheid tussen die groepen in plaats van individualiteit? Hoe anders kunnen we die ongelijkheid aanpakken?

Wat individualisme heeft veroorzaakt, zowel in de VS als hier, is het politieke populisme en individualisme van slechts één groep: witte mensen. Specifiek de witte man als Wilders en Trump die andere groepen kunnen generaliseren. Wat jij (en Freud) ook zegt: iedereen wil het voor zichzelf goed hebben. Als de meerderheid van een land bij de groep witte mensen hoort, dan stemt iedereen klaarblijkelijk op de witte man die hun individuele lusten én de behoefte naar samenhang beantwoordt. Waar het fout gaat is dat witte mensen niet genoegen nemen met samenhang, maar mensen búiten hun groep (lees: mensen van kleur) buitensluiten. Want is er wel een ressentiment tegen de elite? Volgens mij niet. Dat hoor ik alleen van mensen met platformen, zoals jijzelf, over witte mensen zonder platform. De onvrede van die witte mensen is zeer uitgesproken gericht op mensen van kleur en vrouwen en de intersectie: zwarte vrouwen.

Net als jij ben ik ook opgevoed met “racisme moet de wereld uit, vrouwen moeten gelijk zijn aan mannen”. Maar in tegenstelling tot jou, zijn dit voor mij geen waardes waar ik het geloof in kan verliezen. Als bruine homoseksuele man zijn dit mijn fundamentele mensenrechten. Maar ook: ze zijn die van anderen. Racisme moet uit de wereld ter principiële verdediging van mensenlevens. Vrouwen moeten gelijk zijn aan mannen ter principiële verdediging van mensenlevens. En hier zit jouw blinde vlek, beste Bas. Als witte man zijn dit onderwerpen waar je voor kan kiezen. Het zijn meningen waar je over kan verschillen. En met jou, het grote gedeelte van de media, de politiek, de topfuncties in de commerciële sector, enz. De elite? Dat ben jij. Maar die boze burger? Dat ben jij ook. Ondanks je onderlinge meningsverschillen behoor je wel allen tot dezelfde groepen: witte mensen die geen last hebben van racisme, witte mannen die niets te winnen hebben als vrouwen gelijk zijn.

Want ook, of misschien ‘zelfs’, jij redeneert niet als individu maar als onderdeel van een groep. De groep mannen die denkt dat zonder het realiteitsprincipe dat hun verlangens conditioneert, ze allen zouden verlangen naar verkrachting. Ook al is daar geen wetenschappelijk bewijs voor of consensus over.norm

Ook jij redeneert als witte man niet ontoevallig dat de enige politicus die “samenhang” begrijpt, JUIST degene is die het Zwarte Pieten “debat” fundamenteel kwaadaardig maakte door vorige maand demonstranten te arresteren, wat leidde tot hardhandige arrestaties van voornamelijk zwarte mannenzp

Het ironische is dat je dit had geweten als je ook op Twitter had gezeten.

twitter

Want het publieke debat op Twitter staat vooral in dienst van leren en luisteren naar anderen. Letterlijk: de dienst vraagt wat er met je gebeurt en anderen lezen dit. Is er hoon en onsteltenis? Zeker. Maar die lees ik nu ook hier in een gepubliceerd interview in een (digitale) krant bij het verwijt dat mensen zonder platform geen bijdrage kunnen leveren aan de samenleving. Ik ben inderdaad niets meer dan iemand met een telefoon in mijn handen. Maar via die telefoon horen mensen ten minste mijn stem, en belangrijker: hoor ik de stemmen van mensen die ik nergens anders kan horen.

Van zwarte vrouwen en andere mensen van kleur, van feministische witte vrouwen, van mensen met fysieke beperkingen of GGZ achtergrond (deze term leerde ik gisteren nog), van LGBTQIA+ en alle intersecties tussen deze groepen. Van mensen die niet geïnterviewd worden, essays schrijven of  een column krijgen. Van mensen die, zoals ik nu, niet de tijd hebben een blog te wijden aan een vreemde omdat ze het oneens zijn met hem. Inderdaad van mensen die aggresief zijn, óók “boze burgers” , maar zonder de platformen die hun representeren of met ze willen engageren. (Geen zorgen, desondanks hoor ik ook jouw stem er nog.)

Laat ik een antwoord geven op de vraag die je gesteld werd. Waar eindigt dit? Waar dit eindigt is dat dankzij je prestaties en kwaliteiten je terecht een column krijgt. Maar daarmee vergaar je macht. Macht die je als witte man, net als iedereen, gebruikt om je eigen lusten én drang naar samenhang te bevredigen. Begrijpelijk. Maar waar dit ook eindigt is nóg een stem van een witte man die dus engageert met witte mannen waar hij het oneens mee is. Daardoor draag je bij aan het buitensluiten van andere groepen. Onbegrijpelijk.

Technisch ben ik het met je eens, Bas, je moet inderdaad engageren met mensen met wie je het níet eens bent. Slachtoffers van racisme en seksisme moeten altijd al engageren met racisten en seksisten. Omdat ze moeten overleven. Omdat ze anders niet gehoord worden. Dat is onacceptabel. Racisme is geen mening. Seksime is geen mening. Witte mensen, die met racisme en seksisme fundamentele mensenrechten en waardes schenden, zouden daarin niet gevalideerd moeten worden, zeker niet door mensen uit hun eigen groep met grote platformen. Daarom schrijf ik dit aan je. Omdat het technisch moet, al zou het principieel niet moeten.

De oplossing? “Samenhang”. Beschaving betekent volgens mij niet enkel je eigen lusten bevredigen en dus juist engageren met mensen búiten je eigen groep. Daarvoor moet je wél eerst nadruk leggen op je eigen groep. Pas dan zie je dat je tot dezelfde groep behoort van witte mannen waar je het oneens mee bent. Pas dan zie je dat die groep altijd al geëngageerd is met zichzelf. En mocht dat niet zo zijn: er is een “elite” die de eerste kans aangrijpt dat alsnog te doen. Pas dan zie je dat die groep platformen, en dus macht, heeft en andere groepen buitensluit. Pas dan, Bas, besef je dat, voor mensen buiten je eigen groep, de aankomende tijd vele malen bedreigender is dan alleen een “bumpy ride”.

Liefs,

Manju

Deze brief kwam tot stand dankzij en is opgedragen aan het intellect van Twitter University. You know who you are and know that I love you. O.a. @alwaystheself, @anoushanzume, @cadlymack, @Disruptia, @FuckTheory, @iSmashFizzle,  @mariammaslouhi, @MiekeInc,  @NairYasmin, @quinsyg, @redlightvoices, @rgay, @rzuslan, @SafaTweets, @twappelo, @Yasminaelx. 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s