De populairste filmreeksen in Nederland

2015 sluit af met Star Wars: The Force Awakens, die wereldwijd zo veel records breekt dat het Avatar waarschijnlijk zal overnemen als de best bezochte film allertijden. Het is een toepasselijke einde van een generatie waarin de filmindustrie originele films afzweert en succesvol inzet op filmreeksen. Best logisch om te denken dat ook Nederland compleet in de ban is van laserzwaarden. Alleen heeft deel zeven in de Star Wars reeks hier tot nu toe nog minder opgehaald dan Harry Potter and the Deathly Hallows, Part 2 in haar openingsweekend in Nederland. De statistiek onthult een afwijkende smaak van Nederlandse bioscoopgangers van die van bijvoorbeeld Amerikanen. Welke filmreeksen zijn de afgelopen 25 jaar eigenlijk het populairst in Nederland?

Hoewel het bioscoopbezoek al decennia toeneemt, is het aanbod van kaskrakers geslonken. Hollywood, als voornaamste internationale exporteur, is in de afgelopen 25 jaar overgestapt van veel originele films naar minder franchises. Begrijpelijk, aangezien de nieuwe films kunnen bouwen op de naamsbekendheid van de vorige. Amerika meet populariteit aan recette. Van de 25 meest succesvolle films aller tijden wereldwijd zijn er twintig vervolgen, reboots of spin-offs die in de laatste 15 jaar zijn gemaakt. De reeksen Jurassic Park, Avengers, Fast & Furious, Harry Potter, Star Wars, Despicable Me, Transformers, The Lord of the Rings, James Bond, The Dark Knight, Pirates of the Caribbean, Toy Story en The Dark Knight zijn allen vertegenwoordig. Vier van die vijf die geen spin-off of vervolg zijn, (Avatar, Frozen, Alice in Wonderland en The Lion King) hebben een vervolg gekregen of krijgen er nog een. Drie daarvan zijn ook nog onder het waardevolle Disney label.

De industrie is in 25 jaar topzwaar geworden, met grote studio’s die astronomische bedragen inzetten op slechts enkele namen. Soms gaat dat catastrofaal mis, maar over het algemeen heeft het vruchten afgeworpen. Hollywood films vinden ondanks (of misschien dankzij) piraterij nog steeds nieuwe markten, zoals China, en nieuwe films blijven goed scoren. Ticketprijzen stijgen weer en 3D gaf de markt een nieuwe impuls. De enige vier films uit de top 25 die voor 2000 uitkwamen zijn het afgelopen lustrum allen opnieuw uitgebracht in 3D. Echter, de top 25 wereldwijd verschilt wel degelijk met die van Nederland. Het geeft aan dat bioscoopbezoekers niet klakkeloos volgen wat Hollywood hen voorschotelt.

Wat is de populairste film aller tijden in Nederland?
Dat is, en blijft voorlopig, Titanic, de liefdesepos van James Cameron uit 1997 met Leonardo DiCaprio en Kate Winslet. De film trekt zo’n 3,4 miljoen bezoekers die omgerekend samen €23,5 miljoen in het laatje brengen. Avatar, die (nog) wereldwijd op #1 staat, komt bij ons op de tweede plek met €18,5 miljoen. Het monstersucces dat de science fiction film, ook van James Cameron, heeft in 2009 is in ons land dus niet genoeg om Titanic een plaats te laten zinken. Zelfs de 3D toeslag waar Avatar van geniet, helpt niet om goud te behalen. En dat is nog zonder de re-release van Titanic meegerekend. Beiden films zijn onherroepelijk met elkaar verbonden door regisseur James Cameron, die ondanks de volgorde ook in Nederland de twee meest succesvolle films aller tijden heeft gemaakt. Zijn naam is echter hier niet zo bekend als bijvoorbeeld die van Carice van Houten. In dat opzicht zijn de twee grootste films ooit nog steeds originele werken.

titanic_the_final_moment-wide
Nederland laat Titanic niet los

Wat is de populairste filmreeks aller tijden in Nederland?
Het is de rest van de hitlijst die ’s Hollands liefde voor filmsreeksen onthult. De eerste film uit een onbetwiste reeks staat op nummer drie. Het zijn niet de dino’s in een park, of de superhelden van Marvel of zelfs een melkweg hier ver vandaan; James Bond is de populairste filmreeks in Nederland. Spectre, de meest recente Bondfilm, heeft tot nu toe €18,3 miljoen opgebracht in Nederland en kan daarmee nog Avatar voorbijschieten. Zo’n 1,745 miljoen mensen hebben de film al gezien. Dat is minder dan de 2 miljoen mensen die naar voorganger Skyfall (2012) gingen, en toch (inflatie!) bracht die film minder op ($17,3 miljoen). Bond is een naam die ook al lang meegaat. In de jaren ’90 zijn de films al razend populair met Pierce Brosnan. Het is uiteindelijk Daniel Craig als James Bond die het gezicht is van de populairste filmreeks in Nederland.

Holland versus de rest
De uitkomst verschilt sterk met die van Amerika en de ranglijst wereldwijd. Het beter gerecenseerde Skyfall staat op de 14e plek internationaal maar Spectre staat niet in de top 40. In Amerika is de martini Heineken drinkende spion niet eens in de top 50 te bekennen. België en Luxemburg zijn in 2012 ook in de ban van Bond no. 23, maar dit jaar winnen de gele poppetjes van Minions en de dino’s van Jurassic World het van Daniel Craig. Qua kijkgedrag lijken we meer op het thuisland van Bond, het Verenigd Koninkrijk, waar Skyfall zelfs de films van Cameron voorbij is gegaan. Ook de Daniel Craig Bondfilms Casino Royale (2006) en Quantum of Solace (2008) staan in de top 20. In Duitsland, is Spectre weliswaar de best bezochte Bondfilm, maar is het minder een zwaargewicht dan in Nederland.

ap-sony-pics-francois-duhamel_james-bond
Bond houdt zich staande

De overige top
De nummer vier succesvolste film aller tijden is Gooische Vrouwen 2. Het is al de toptitel van 2014 met de voor Nederlandse begrippen enorme opbrengst van €16,8 miljoen en meer dan 2 miljoen bezoekers. Voorganger Gooische Vrouwen, natuurlijk gebaseerd op de gelijknamige TV-serie uit de jaren ’00, staat op nummer zes en brengt in 2011 al €15 miljoen op. Tussen de Hollandse mijlpalen van Linda de Mol staat Harry Potter en de Steen der Wijzen uit 2001 met €15,3 miljoen. De volgende vier (!) films komen allen uit Midden-Aarde, met The Hobbit: Desolation of Smaug (2011), het tweede deel uit de prequel reeks (volg je het nog?) op nr. 8 met €14,9 miljoen. Gevolgd door The Hobbit: An Unexpected Journey (2012, €14,7 mil.). De top 10 wordt afgesloten door het laatste deel uit de originele filmreeks, The Lord of the Rings: The Return of the King (2003, €14,685). In totaal maken vier delen van Harry Potter, alle drie The Lord of the Rings, alle drie The Hobbit films, twee delen Pirates of the Caribbean, Minions en Jurassic World grote delen van filmreeksen in de rest van de top 25. De enige drie, niet-Cameron, films die los staan van een reeks zijn Dances With Wolves uit 1990 (€14,1 mil.) en The Lion King uit 1994 (€13,3 mil. diens vervolgen kwamen niet uit in de bioscoop). De Nederlandse top is dus aanzienlijk ouder dan de wereldwijde.

Nederland: nostalgisch én trendgevoelig
Het is niet zo dat Nederland niet van filmreeksen houdt, maar de meest recente golf die wereldwijd grote bedragen binnensleept, gaat aan ons land voorbij. Het kan terug worden geleid aan het steeds ouder wordende bioscooppubliek. Niet de nieuwe superhelden maar James Bond, hobbits en vrouwen uit ‘t Gooi weten het publiek te trekken. Ze komen dan ook precies uit als het publiek dat is opgegroeid met de originele reeksen de nieuwe voornaamste leeftijdscategorie bioscoopbezoekers uitmaakt. Reeksen als Transformers, The Hunger Games en The Dark Knight en namen als Marvel en Pixar breken recentelijk verschillende wereldrecords. In Nederland blijven echter de titels uit het begin van de eeuw nog ferm overeind staan. Zelfs reeksen als Fast & Furious en Star Wars die rond de eeuwwisseling ook in de bioscoop te zien waren, kunnen nu niet dezelfde aantallen trekken doordat ze destijds niet zo succesvol waren als bijvoorbeeld Bond. Wie niet al populair was in de jaren ’90 of begin jaren ’00 heeft de boot gemist.

Star-Wars-Force-Awakens-Rey-Finn-BB8-running
Star Wars moet hard rennen om de achterstand in te halen

De afgelopen 25 jaar is Hollywood overgestapt van originele producties tot bekende namen. Nederland gaat daar even in mee, maar is al weer afgehaakt als de echte grote vervolgen en reboots komen. Het belooft veel voor nieuwe delen van oude successen zoals Pirates 5 en de Harry Potter spin-off, maar minder voor de vele films die er aankomen en leunen op namen als Pixar, Marvel en Star Wars. Toch staat er al een nieuwe generatie aan Minions kijkers te popelen om hun voetdruk achter te laten op de box-office. De aankomende jaren brengen ongetwijfeld meer vervolgen van bestaande reeksen, maar ondertussen drinkt de Nederlandse bioscoopganger liever een Heineken met een oude, bekende.

De berekeningen zijn op basis van cijfers van Box Office Mojo en NFD, wiens bevindingen afwijken van elkaar. Zo heeft Despicable Me 2 het veel beter in Nederland gedaan dan BOM rapporteerde, mogelijk door wisselkoersen en inflatie. De titels in ranglijst blijven hetzelfde, alleen de volgorde verschilt.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s