Game of Thrones 5×06 – Unbowed, Unbent, Unbroken (nabespreking)

Deze nabesprekingen wilde ik doen omdat ik altijd serieus ben in recensies. Ik wilde ze luchtig, dom en flauw houden. Hetgeen belachelijk maken waar ik zo zielsveel van houd; namelijk Game of Thrones. Maar deze week ben ik serieus. Want de intelligente serie die ik adoreer verlaagd zich onbedoeld tot walgelijke sensatie. In de aflevering “Unbowed. Unbend. Unbroken.” wordt hoofdpersonage Sansa Stark verkracht. Zonder reden. En het is belangrijk dat we bespreken hoe onacceptabel dit is. Dus deze week geen suffe plaatjes, maar een monoloog over de depictie van seksueel geweld tegen vrouwen in Game of Thrones en moderne televisie.

“Het is maar een TV serie” zal je misschien denken. Dat is waar. Het is slechts fictie. Sansa is niet echt verkracht, want ze bestaat niet. Oui. Genoteerd. Nu ga ik niet beargumenteren welke psychologische consequenties de verkrachting van vrouwen in ‘s werelds grootste televisieserie heeft op haar kijkers. Ik zeg alleen: iets wat wereldwijd door miljoenen mensen bekeken wordt, moet bewust met haar verhalen omgaan. En de brute verkrachting van Sansa Stark had in die zin nooit mogen plaatsvinden. Waarom?

1) Het was niet nodig
Dit is de belangrijkste. Het is niet zo dat fictie zich moet weerhouden van het afbeelden van verkrachting. Maar fictie moet verantwoordelijkheid dragen voor die afbeelding. Verkrachting staat bijvoorbeeld niet gelijk aan andere gruwelijkheden, zoals moord. Moord is verkeerd. Zelfs ons rechtssysteem is daar zwart/wit over. Verkrachting is alles behalve zwart/wit. Het is subjectief. Zéér subjectief. Zo subjectief dat we nog steeds in een cultuur leven die vertelt dat meisjes “er om vragen” in plaats van dat we jongens vertellen dat ze het in hun broek moeten houden. Hiervoor draagt fictie de minimale taak om verkrachting te vertellen met dezelfde complexiteit en geladenheid als de realiteit. En dat gebeurt zelden. Game of Thrones doet zelfs extreem en laat een vijand van Sansa toekijken, terwijl Sansa huilt en een dramatisch muziekje de ernst benadrukt. Ramsay verbreekt zijn eigen belofte om haar “geen pijn te doen”. Sansa gebruikt haar lichaam niet om Ramsay de baas te zijn. Ze vocht niet eens terug. Nee, ze moest per se passief zijn.
Cruciaal is dat het niet eens in de boeken plaatsvindt. Dat maakt het geen onderdeel van Sansa’s grotere verhaal, maar een truc van de makers van de serie om extra sensatie te pompen in het verhaal. Als dit hét keerpunt was voor haar, dat haar hele leven vormt hierna zoals dat bij slachtoffers in het echt wel gebeurd, dan is het een verhaal dat verdiend om verteld te worden. Maar dit zal niet eens haar toekomst of persoon echt beïnvloeden. Het is er om te choqueren. Het heeft niets met kunst te maken laat staan met maatschappelijke verantwoording. Dit is sensatie van de goedkoopste, meest primitieve plank.

2) Sansa’s keuze
Ik hou van Sansa. Ze is mijn favoriete personage in de serie. Eerst stilletjes, want toen juichte ik nog mee voor Arya en Daenerys, maar door de jaren heen, met subtiele hints dat Sansa meer in haar mars heeft, ontpopte ze zich tot mijn favoriet. Voor mij is haar reis het meest drastisch. Ze begon als zwak Disney prinsesje dat hunkert naar een prins, zoals zo vele echte meisjes dat ook doen. Maar door de gruwelijkheden van het leven werd die naïviteit (soms letterlijk) uit haar geslagen.. Over de gehele serie beslissen anderen met wie Sansa haar bed gaat delen terwijl we haar zien groeien van meisje tot vrouw. In seizoen 2 wordt haar jurk kapot gescheurd en wordt ze bijna verkracht. “Bijna” is al genoeg trauma voor een jong meisje. We maken haar eerste menstruatie mee (als een van de weinige personages in de geschiedenis van TV). Ze leert over seks van Margaery. Als ze uitgehuwelijkt wordt aan Tyrion weigert hij haar aan te raken zonder dat zij het wil. Haar keuze is een terugkerend thema.
Dit is zo belangrijk. Want passiviteit en afhankelijkheid wordt in onze wereld meisjes aangeleerd en met Sansa kregen we een personage dat alsnog groeide tot een sterke vrouw die haar seksualiteit en positie in haar wereld gebruikt voor haar eigen wil. Het komt zelfs in deze aflevering tot een hoogtepunt als Sansa, naakt en kwetsbaar in bad zich keert naar een rivaal die haar makkelijk zou kunnen doden als ze zou willen, en zegt: “ik ben Sansa Stark, ik ben thuis, je kan mij niet bang maken”. Fuck yes. Dit is wat ik bedoelde. We hebben jarenlang hier op gewacht. Op het moment dat Sansa begreep hoe machtig ze is en liet zien dat ze al het nare in haar leven kan overkomen en er sterker door is geworden.
Behalve dat de verkrachting volgt. En de klok wordt teruggedraaid. We zijn weer terug bij af. Huilend, maar zichzelf overgevend, laat Sansa zich verkrachten. Moeten we geloven dat dit hetzelfde meisje is dat Robyn sloeg? Dat triomfantelijk in het zwart een trap af liep? Die net nog voor zichzelf opkwam? Sansa is wéér slachtoffer. Wéér onderworpen aan de mannen in haar leven, zoals zo vele meisjes in de echte wereld. Wéér is ze haar keuze kwijt.

3) Vrouwontvriendelijk
Ja, ik ga deze kaart echt spelen. Want weet je nog dat Melisandre naakt voor Jon Snow stond en hij er voor koos om geen seks met haar te hebben? Melisandre heeft letterlijk de macht van een god achter zich en nog verkrachtte ze Jon niet. Want dat is geen enkele seconde bij de schrijvers opgekomen. Nee, want mannen worden niet verkracht. Of in Théons geval; hij wordt geestelijk mishandeld. Mannen kunnen intellectueel gemarteld worden. Vrouwen niet. Die moet je verkrachten anders kan je de kijker niet duidelijk maken dat ze haar dieptepunt bereikt. “Je kan zien hoe ze een vrouw wordt,” lacht Ramsay voor hij de misdaad pleegt. Want dit is blijkbaar hoe je écht een vrouw wordt. Vrouwen zijn seksuele speeltjes voor mannen. Toestemming doet er niet toe. Men leert niet dat seksueel geweld consequenties heeft. Dat mannen niet met vrouwen mogen doen wat ze willen. Dat vrouwen eigenaar zijn van hun lichaam. Of zelfs dat je je kan verweren. Nee, hou je mond en ga liggen. Want zelfs Sansa Stark, die hardhandige verloofdes, onthoofde vaders, oorlogen, ontvoeringen en seksbeluste mannen heeft overleefd, geeft zich volledig over aan de seksuele behoeftes van een man.
Sansa’s verkrachting is de creatie van schrijvers die ondanks de heftige en complexe obstakels die George R. R. Martin bedacht voor haar, er nog een schepje bovenop wilde doen. Het is niet de eerste keer dat dit gebeurt is. Rose, de prostituee, werd vermoord terwijl ze naakt aan een bed hing. Daenarys werd verkracht door Khal Drogo voor ze verliefd op hem werd. Cersei werd verkracht naast het lichaam van haar dode zoon en door haar geliefde nota bene. En dat bleek dat een “foutje” te zijn in de editing. Nee, er is geen andere reden voor Sansa’s verkrachting dan het perverse, seksistische cliché van vertelling dat vereist dat meisjes verkracht moeten worden voor ze sterke vrouwen kunnen zijn.

Sansa is meer dan haar seksualiteit. Ze is intelligent en sterk. En ondanks deze onnodige plotwending die compleet haaks staat op haar ontwikkeling door de serie heen, zal ze zegevieren. Want het is Sansa Motherfucking Stark. En haar verhaal is inspirerend voor meiden over de gehele wereld. Maar dankzij deze demonstratie van seksueel misbruik op haar aller oppervlakkigst, is die inspiratie flink beschadigd. Het is weer een personage dat onnodig verkracht is met als enige doel sensatie. Niet alleen door haar fictieve man maar ook door de intellectuele talenten die ik anders zo bewonder: de schrijvers van Game of Thrones.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s